WI presenteert nieuw rapport: 'Belastingeenvoud; voorstellen voor een hervorming van toeslagen en inkomstenbelasting'
Het Wetenschappelijk Instituut voor het CDA (WI) presenteert vandaag het rapport Belastingeenvoud. Voorstellen voor een hervorming van toeslagen en inkomstenbelasting. Wie in Nederland meer gaat werken of promotie maakt, weet vaak niet wat hij netto overhoudt. Niet de belastingtarieven zelf, maar juist de samenloop van heffingskortingen en toeslagen maakt het lastig om de financiële gevolgen van een hoger inkomen te overzien. Het Wetenschappelijk Instituut voor het CDA (WI) spreekt van een ‘belastingillusie’ en presenteert in een nieuw rapport twaalf voorstellen om deze te doorbreken. De voorstellen vormen een langetermijnvisie op de hervorming van de inkomstenbelasting en het toeslagenstelsel, waarbij eenvoud, voorspelbaarheid en uitvoerbaarheid centraal staan.
Fundamentele hervorming vraagt een lange adem
Over de noodzaak van een eenvoudiger belastingstelsel wordt al jaren gesproken. Ook in het coalitieakkoord ‘Aan de slag’ is een brede hervorming van het belasting- en toeslagenstelsel aangekondigd. Een dergelijke hervorming zal echter meerdere kabinetsperiodes in beslag nemen. Dit komt mede door de complexiteit van het stelsel en de beperkte uitvoeringscapaciteit van de Belastingdienst. Met dit rapport wil het WI vanuit christendemocratisch perspectief richting geven aan de keuzes die nodig zijn voor een eenvoudiger, rechtvaardiger en beter uitvoerbaar belastingstelsel op de lange termijn.
De belastingillusie
Op papier betaalt iemand in box 1 tussen 35,75% en 49,50% belasting. In werkelijkheid loopt de marginale druk voor veel huishoudens op tot 60% of meer, omdat kortingen afbouwen en toeslagen dalen zodra het inkomen stijgt. Een alleenstaande die promotie maakt van €28.000 naar €35.000 bruto, houdt van elke extra euro ongeveer 24 cent over. Wie vergeet een inkomenswijziging door te geven, krijgt achteraf een terugvordering. Ruim 300.000 huishoudens hebben schulden bij de Belastingdienst. De omslag van het WI-rapport verbeeldt het probleem: een ingewikkeld bootje, gevouwen uit belastingenveloppen.
WI-stafmedewerker en auteur Arjen Siegmann: “Een belastingstelsel moet duidelijk zijn en geen onrust geven in de leefwereld van mensen. Wat ooit bedoeld was voor de laagste inkomens is nu een oorzaak geworden van ellende.”
Lagere en zichtbare tarieven
Het WI stelt voor de arbeidskorting en de algemene heffingskorting af te schaffen. Daarvoor in de plaats komt een belastingvrije som die overdraagbaar is aan de partner. De vrijgekomen ruimte gaat naar lagere tarieven, met meer schijven en een laag tarief in de eerste schijf. Zo kan iedereen weer zien wat hij werkelijk aan belasting betaalt. Zorgtoeslag en huurtoeslag worden rechtstreeks verrekend via de verzekeraar en de verhuurder: geen aanvragen en geen terugvorderingen meer.
Trendmatig koopkrachtbeleid
De politieke oorzaak van de belastingillusie zit hem in het jaarlijks bijsturen op “koopkrachtplaatjes”. Die plaatjes houden een gevaarlijke fictie in stand: dat de regering heel veel kan betekenen voor mensen middels belastingen en toeslagen. Maar in werkelijkheid zijn de inkomensschommelingen van huishoudens tien keer groter zijn dan het berekende effect van beleid. Het WI pleit daarom voor trendmatig koopkrachtbeleid: doelen vaststellen aan het begin van een kabinetsperiode en alleen bijsturen bij grote economische schokken.
Het rapport bevat twaalf samenhangende voorstellen. Volgens het WI werken halve maatregelen niet: alleen een integrale hervorming maakt de belastingillusie ongedaan en schept ruimte voor lagere tarieven.