Dat stellen auteurs in het CDV-themanummer ‘Religie en democratie’, dat deze week is verschenen. Daarin wordt de vraag onderzocht welke rol religie in politiek en samenleving kan vervullen. Wereldwijd wordt het christendom ingezet om nationale eenheid te bevorderen en al te grote verscheidenheid tegen te gaan, zodat tegenwoordig niet alleen aan de islam de vraag gesteld wordt of deze godsdienst goed met de democratie kan samengaan, maar ook weer aan het christendom. 

Volgens diverse auteurs is de opkomst van het christelijk-nationalisme mede te wijten aan de dominantie van het liberalisme met zijn nadruk op individuele vrijheden. Door religie naar het privédomein te verbannen, ontstond een gat aan gemeenschapszin dat om invulling riep. ‘Die leegte maakt het veld wijdopen voor andere verhalen, of voor volstrekt verpolitiseerde vormen van geloof, radicaal-islamitisch of christelijk-nationalistisch’, aldus Govert Buijs. Het liberale antwoord om religie privé te verklaren, zorgt er echter voor dat religies geen rol in het publieke domein meer vervullen waardoor paradoxaal genoeg de staat gesacraliseerd wordt en een ‘politieke religie’ ontstaat die een ‘garantie voor vrede, veiligheid en gemeenschap moet worden’, aldus Inigo Bocken. Het CDA dient volgens hem beide verleidingen te weerstaan: geen op religie gebaseerde eenheid, maar ook geen neutralisering van godsdienst.  

Electorale taxatie

 De christendemocratische weg die overblijft wordt door allerlei politici en denkers in CDV ingevuld – Sophie van Bijsterveld beschrijft in navolging van Alexis de Tocqueville de grote waarde van religie voor de samenleving, omdat deze het algemeen belang benadrukt en een besef van imperfectie bevordert - , maar electoraal divers getaxeerd. Gezien de waarde die de christendemocratie aan pluriformiteit hecht, begrijpt Hans-Martien ten Napel dat het CDA de recente roep om een cultuurchristelijk eenheidsverbond tussen gelovigen en conservatief-rechts aan zich voorbij laat gaan. Maar de partij moet wel beseffen dat andere partijen dan in dat gat springen en kiezers afpakken, stelt hij. Marcel Hanegraaff poneert echter dat electoraal gezien het CDA er juist geen baat bij heeft om een gemeenschappelijk geloof te benadrukken – het ging fout toen de partij aangaande onderwijsvrijheid met een confessionele identiteit werd geassocieerd– maar om de waarden die uit het christendom voortkomen, centraal te stellen. Juist op deze christelijke waarden van onder andere algemeen belang en verbinding, waarbij andere (geloofs)overtuigingen zich kunnen aansluiten, moet de christendemocratie de nadruk moet leggen, schrijven diverse auteurs. Jan Jaap de Ruiter en Turan Yazir werken het thema uit voor de islam en beschrijven hoe moslims hun geloof met de democratie (kunnen) verbinden. Ook Piet Hein Donner en Ferdinand Grapperhaus gaan in op het thema religie en democratie. ‘Religie kan inspireren, maar niet regeren’, stelt Grapperhaus. En Donner waarschuwt ervoor om overheden met het goede te vertrouwen. ’Goeddoen komt van mensen.’ 

In een interview gaat Kamerlid Tijs van den Brink op het thema van religie en democratie in. Hij benadrukt dat Nederland geen christelijk land (meer) is en er dus geen eenheid in een gedeeld geloof gevonden kan worden. Als gelovige vindt hij het mooi wanneer bij nationale herdenkingen het Onzevader wordt gebeden, maar als politicus heeft hij bedenkingen. ‘Mijn buik zegt: prachtig, zo’n gezamenlijk gebed! Maar mijn hoofd zegt: je zult er maar zitten als moslim of ongelovige’. Van den Brink kan het zich voorstellen dat moslims zich onwelkom of zelfs gedicrimineerd voelen in Nederland. Discriminatie moet worden tegengaan, maar ‘islamofobie kun je niet verbieden’, stelt hij. Wel is hij huiverig voor een verbond tussen cultuurchristendom en radicaal- of conservatief-rechts. ‘Zodra we het christendom aan de identiteit van een natie verbinden, wordt het heel ongemakkkelijk en kan het ontsporen.’  

Lees hier het interview met Tijs van den Brink: https://www.tijdschriftcdv.nl/inhoud/tijdschrift_artikel/CD-2026-2-14/Islamofobie-kun-je-niet-verbieden

Verder in CDV een interview met wethouder Remco van Dooren, die vertelt hoe het CDA in Eindhoven de afgelopen jaren veel kiezers wist te winnen, ook toen het landelijk tegenzat. Van Dooren wil dichtbij de mensen in de wijken staan, hen daadwerkelijk helpen maar ook iets van burgers verwachten. Dat mag van hem ombudspolitiek heten. ‘Alleen wordt die term soms verkeerd begrepen. Ombudspolitiek betekent niet dat je iedereen naar de mond praat. Het betekent dat je serieus neemt wat mensen bezighoudt én vervolgens met oplossingen komt.’ 

Lees hier het interview met Remco van Dooren: https://www.tijdschriftcdv.nl/inhoud/tijdschrift_artikel/CD-2026-2-4/Als-je-geen-risico-neemt-win-je-nooit

In de rubriek Dwars een debat over de vraag, of het CDA zijn sociale gezicht niet te veel verbergt in het huidige kabinet. Ja, menen CDJA’ers Max Housen en Joanne Sloof, die vinden dat de huidige bezuinigingen onevenredig bij de meest kwetsbaren terechtkomen. Nee, zegt CDA-Kamerlid Elles van Ark. ‘We blijven bouwen aan een stelsel dat niet alleen betaalbaar en toekomstig bestendig is, maar vooral ook menselijk is en kwetsbaren beschermt.’