CDV Zomer 2025 verschenen: 'Water(s)nood'

Een grote waternood komt steeds nadrukkelijker op Nederland af. Die omvat overstromingen, verzilting, droogte, tekort en vergiftiging. Het is de hoogste tijd dat bestuurders en politici hun verantwoordelijkheid nemen, keuzes maken en de samenleving onderdeel maken van de verandering. Dat is de conclusie van de Zomer-CDV Water(s)nood.
De dreigende water(s)nood doet zich op veel terreinen voor, blijkt uit het deze week verschenen zomernummer van Christen Democratische Verkenningen: ‘niet alleen op het terrein van veiligheid maar ook op het terrein van watebeschikbaarheid en waterkwaliteit’, aldus Jan Jacob van Dijk en Hein Pieper. Zij maken de vergelijking tussen de dreigende water(s)nood – er is soms te veel water, dan weer te weinig maar ook te vuil - en de stikstofcrisis. Net als bij stikstof zijn de problemen met water al tijden zichtbaar. ‘De stikstofproblematiek kennen we al vanaf de jaren zeventig van de vorige eeuw, maar de noodzakelijke koerswijzigingen werden nooit ingezet, omdat verantwoordelijke bestuurders en politici zaken voor zich uit bleven schuiven - met alle gevolgen van dien. Met water dreigt hetzelfde.’ Een andere, minder technocratische en meer integrale omgang met water is noodzakelijk. ‘Het zuiveren van afvalwater is hiervan een goed voorbeeld: het is een end-of-pipe oplossing, terwijl er geen bronaanpak wordt bedacht.’ Het is volgens hen van groot belang dat water en bodem weer leidend worden bij het beleid. Dat beaamt oud-minister Cees Veerman, die ook de vergelijking met stikstof trekt. ‘Zoetwaterbeschikbaarheid, dus ook voldoende drinkwater, mag geen stikstofcrisis worden’, stelt hij. Wel pleit Veerman ervoor om ‘water en boden’ om te draaien en bodem centraler te zetten. ‘Bodem heeft de capaciteit om de waterkwaliteit te verbeteren. Hoe gezonder de bodem, hoe hoger de waterkwaliteit.’
De water(s)nood dreigt zich niet alleen voor te doen in een tekort aan drinkwater, te zout grondwater of vervuild dan wel te hoog rivierwater, maar ook op internationaal niveau, zegt dijkgraaf Kees Jan de Vet. ‘Als er een tekort aan water is in Afrika, zorgt dat voor een stroom aan vluchtelingen.’ CDA-gedeputeerde Friso Douwstra pleit vanwege de complexiteit en urgentie van het watervraagstuk voor een ingrijpend andere aanpak. ‘Is het wijs om compleet nieuwe woonwijken/steden beneden het zeeniveau te maken met traditionele bouw?’ Ook Frank van den Heuvel staat een rigoureus andere benadering van de omgang met water voor, waarbij ruimte voor water leidend is. De samenleving als geheel moet lessen trekken uit hoe water zich beweegt, stelt hij.
Alarm over Nederlandse rechtsstaat
Verder in CDV een interview met oud-senator en jurist Jonathan Soeharno. Hij waarschuwt dat Nederland te weinig wettelijke waarborgen kent om de rechterlijke macht te beschermen tegen bemoeienis vanuit de uitvoerende macht, in casu de minister van Justitie. Wat in Hongarije en de VS gebeurt, namelijk invloed vanuit de regering op de rechterlijke macht, kan in theorie in Nederland gemakkelijker plaatsvinden. De waarborgen liggen nu enkel in de rechtscultuur - ‘er is geen reden te twijfelen aan de integriteit van de mensen in de politieke en ambtelijke top ’-, maar we moeten niet naïef zijn en rekening houden met een 'kwaadwillend scenario’, aldus Soeharno, die voor aanpassing in wet- en regelgeving pleit. ‘Regel bij wet dat de minister niet langer de bevoegdheid heeft om de Raad voor de rechtsspraak en de gerechtsbestuurders te benoemen.’ Ook waarschuwt Soeharno dat de rechtsstaat voor hoogopgeleiden en stadsmensen makkelijker toegankelijk is dan voor lageropgeleiden en mensen uit de regio. ‘Met het afschaffen van de kantongerechten in de regio is de rechtsspraak letterlijk een zaak van de stad geworden.’
Lees hier het interview met Jonathan Soeharno
Amerikaanse democratie
Verder in CDV een debat over het afschaffen van de voorrangsregeling voor statushouders bij het toewijzen van een woning – publicist Josse de Voogd is voor afschaffing en burgemeester Jos Wienen tegen - en de eerste column van voormalig staatsecretaris en CDA-partijvoorzitter Marnix van Rij vanuit de Verenigde Staten, die stelt dat president Trump vooralsnog niet kan worden aangemerkt als ‘een autoritaire leider’. ‘De Amerikaanse democratie wordt zeer beproefd, maar zal niet wijken.’ Ook nieuw als columnist Meüs van der Poel, die vanuit Dutsland zijn licht laat schijnen en bondskanselier Friedrich Merz langs de christendemocratische meetlat legt. Ten slotte een interview met oud-minister Joris Voorhoeve over de nieuwe rol die Europa in de wereld moet gaan spelen. En een artikel van de buitenlandcommissie van het CDA, die qua buitenlands beleid een ‘christendemocratische middenkoers tussen de cynische machtspolitiek van rechts en de naïeve moraalpolitiek van links’ voorstaat. ‘Morele zelfingenomenheid moet plaatsmaken voor prudente machtspolitiek op basis van wederzijds belangen en gelijkwaardigheid.’